Witamina C (kwas L-askorbinowy)





Witamina C (kwas L-askorbinowy) to jedna z tych witamin, którą musimy dostarczać sobie na bieżąco, ponieważ organizm jej nie magazynuje. Jest rozpuszczalna w wodzie. Jej nazwa pochodzi od łac. nazwy kwasu askorbinowego: ascorbutus = brak szkorbutu, organizm ma wystarczającą ilość witaminy C, natomiast scorbutus = szkorbut, powstaje w skutek braku witaminy C. Wokół tej witaminy powstało sporo kontrowersji. Co jest tak naprawdę tą witaminą C?

Mamy wiele teorii na temat witaminy C.


Pierwsza (bardziej powszechna) mówi, że jest pięć izomerów witaminy C, z czego jedyna, przyswajalna i nieszkodliwa jej forma to właśnie kwas L-askorbinowy, o strukturze lewoskrętnej, tak jak wszystkie przyswajalne związki występujące w przyrodzie. Rzekomo w preparatach ogólnodostępnych często znajduje się inny izomer kwas D-askorbinowy, który nie wykazuje takich właściwości jak kwas L-askorbinowy. Wręcz przeciwnie, organizm, w ogóle nie przyswaja kwasu D-askorbinowego, ponieważ ma on strukturę prawoskrętną (skręca światło w prawo).  W nadmiarze jest toksyczny, zakwasza organizm i min. może powodować kamicę nerkową.

Inna teoria przekonuje, że witamina C to nie tylko kwas askorbinowy, ale szereg związków stanowiących nierozerwalny kompleks min. bioflawonoidy, rutyna i inne składniki. Kwas L-askorbinowy ma być również jednym z tych składników witaminy C. Czyli wszystkie razem wzięte to właśnie witamina C.

Wikipedia jednak definiuje witaminę C jako kwas askorbionowy (a nie jako kompleks składników), który stanowi pochodną D-glukozy. Bioflawonoidy, rutyna itp. stanowią substancje pomocnicze w działaniu kwasu askorbinowego. Tak ją definiuje większość źródeł.

Zwierzęta są w stanie same wytwarzać wit. C, natomiast ludzie, małpiatki i świnki morskie w drodze ewolucji utraciły gen odpowiedzialny za jej wytwarzanie w wątrobie. Dlatego muszą ją dostarczać zewnętrznie. Dla porównania pies o wadze ok. 30 kg wytwarza mniej więcej 25000 mg wit.C/dobę (25g).


Na jej temat przeprowadzono wiele badań, aczkolwiek wydaje się, że jeszcze nie wszystko o niej wiemy.

Wszystko zaczęło się właśnie od szkorbutu, który występował min. u marynarzy i żeglarzy. Przebywali długo na morzu i nie mieli dostępu do warzyw czy owoców. Zabierali ze sobą tylko taką żywność, która mogła długo leżeć. Niestety to powodowało osłabienie ich organizmów, w tym po przez istotny niedobór witaminy C. Szkorbut długo pustoszył załogi, aż w końcu odkryto witaminę C i udowodniono bezpośredni związek między jej deficytem, a występowaniem tej choroby. To wtedy dowiedzieliśmy się o jej niezwykle ważnej roli w organizmie.

Czym jest szkorbut (inaczej gnilec, cynga)?

Jak już wiemy ta choroba powstaje w skutek niedoborów witaminy C i  może dotyczyć wielu narządów. Kwas L- askorbinowy odpowiada za produkcję kolagenu ( kolagen stanowi rusztowanie narządów, kości, skóry, paznokci itp.). Brak kwasu askorbinowego=uszkodzony, wadliwy, słaby kolagen. Skoro mamy uszkodzony kolagen (który jest rusztowaniem ciała), ściany pojedyńczych komórek powstałych z tego kolagenu również stają się słabe i kruche. W efekcie cały organizm zbudowany z tych kiepskich komórek jest tak samo osłabiony.

Po czym to poznać niedobory witaminy C?

Zmiany mogą dotyczyć nie jednego, a wielu narządów na raz, objawy mogą być różne i mogą pojawiać się zarówno codziennie jak i raz na jakiś czas.
  • krwawienie dziąseł, 
  • chwianie się, a nawet wypadanie zębów
  • ból i (obrzęki kończyn) sztywniejące stawy (szczególnie w obrębie nóg)
  • wolne gojenie się ran (wewnątrz i na zewnątrz)
  • samoistne wybroczyny podskórne
  • krwawienie z nosa
  • bladość, anemia (witamina C bierze udział w przyswajaniu żelaza)
  • depresja, choroby neurologiczne
  • sucha skóra, suche rozdwajające się włosy
  • suchość oczu
  • suchośc w ustach
  • na ciele małe czerwone plamki
  • zmęczenie, brak koncentracji, ospałość
  • słaby układ odporościowy

Co  poprawia, a co hamuje, pogarsza przyswajanie witaminy C?

Jej przyswajanie jest lepsze w obecności bioflawonoidów, wit. A,B2, B6, E, wapnia, magnezu, cynku, potasu. Na pewno przygotowywanie posiłków, długie gotowanie, zmniejsza jej zawartość w pokarmie.  Nie służy jej długie przechowywanie produktów, światło, wysoka temperatura. 

Do tego leki i różne używki ograniczają jej przyswajanie : nikotyna, alkohol, żeń-szeń, aspiryna, adrenalina (pod wpływem nadmiaru stresu), estrogen, środki moczopędne, antykoncepcyjne, przeciwdepresyjne i inne.

Trzeba pamiętać, że niektóre leki, używki nie tylko hamują jej wchłanianie, ale i powodują to, że dużo więcej jej zużywamy niż normalnie! Również dotyczy to osób fizycznie pracujących, chorych, po urazach, walczących z różnymi infekcjami, żyjących w ciągłym napięciu i stresie.


Właściwości i działanie witaminy C

  • stymuluje syntezę włókien kolagenowych, a włókna kolagenowe tworzą rusztowanie całego organizmu: kości, stawów, ścięgien, wiązadeł, skóry, narządów wewnętrznych, włosów, paznokci
  • jest ważna min. dla siatkówki oka, mózgu, nadnerczy
  • bierze udział w odpowiedniej budowie zębiny (odonoblastów) i zapobiega stanom zapalnym zębów
  • wzmacnia szkliwo i zapobiega odsłanianiu szyjek zębowych
  • mukopolisacharydy wraz z kolagenem zapewniają jędrność komórek skóry, nawilżaja, zmniejszają uczulenia, podrażnienia
  • podnosi odporność organizmu
  • dzięki niej białe krwinki niszczą drobnoustroje chorobotwórcze
  • wzmacnia układ krwionośny (serce, naczynia wieńcowe,naczynia krwionośne)
  • przyśpiesza gojenie ran
  • usuwa stany zapalne
  • w jej obecności są lepiej przyswajane: żelazo i wapń
  • skoro wspomaga przyswajanie żelaza to zapobiega anemii i dotlenia organizm
  • potrzebna do produkcji glikogenu w wątrobie
  • odtruwa organizm z metali ciężkich
  • usuwa stres i jego skutki (nerwice, depresje itp)
  • wzmacnia organizm
  • usuwa zmęczenie i znużenie
  • pobudza aktywność komórek mózgowych, ułatwia uczenie się, poprawia pamięć
  • obniża poziom złego cholesterolu
  • jest utleniaczem (powstają wolne rodniki i nadtlenek wodoru, który może niszczyć komórki nowotworowe)
  • bierze udział we wszystkich procesach związanych z odchudzaniem: 
  1. w przemianie tyrozyny (hormon procesów spalania)
  2. stymuluje produkcje L-karnityny (zapobiega magazynowaniu tłuszczu)
  3. uczestniczy we wszystkich etapach usuwania tłuszczu zapasowego
  4. wspomaga usuwanie tkanki tłuszczowej na udach, pośladkach, na brzuchu


NATURALNE ŹRÓDŁA WITAMINY C (mg/100g)

  • suszona dzika róża - 1700 mg
  • acerola - 1600 mg
  • dzika róża owoc - 420 mg
  • papryka chili - 240 mg
  • czarna porzeczka - 180 mg
  • natka pietruszki - 180 mg
  • czerwona papryka - 150 mg
  • koper - 75 mg
  • brukselka - 71 mg
  • jarmuż - 65 mg
  • truskawki - 63 mg
  • kiwi - 60 mg
  • szczypiorek - 60 mg
  • poziomki - 60 mg
  • szpinak - 54 mg
  • pomarańcza - 53 mg
  • cytryna - 53 mg
  • kapusta - 40 mg
  • grejpfrut - 26 mg
  • żurawina - 23 mg
  • pomidory - 22 mg
  • kapusta kiszona - 16 mg
  • jabłko - 7 mg

DAWKOWANIE WITAMINY C


dzieci - do 40 mg/ dziennie
młodzież - do 75 mg/ dziennie
dorośli - do 90 mg/ dziennie
kobiety ciężarne - do 120 mg/ dziennie

Jej nadmiar organizm usuwa, nie jest toksyczna i nie zakwasza organizmu. Gdy weźmiemy za dużo może nastąpić przeczyszczenie (krótkotrwałe), przelewanie w brzuchu, burczenie.

Źródła:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Kwas_askorbinowy
http://salaterka.pl/zrodla-witaminy-c/
https://www.abckuracjusza.pl/dieta-i-zywienie/naturalne-zrodla-witaminy-c/
http://www.udietetykow.pl/zrodla-witaminy-c/




Brak komentarzy:

Prześlij komentarz